Konular
Lisanssız GES’lerde yeni dönem
Türkiye’de yenilenebilir enerji yatırımlarının artmasıyla birlikte güneş enerji santrallerinin etkin, güvenli ve kesintisiz yönetimi daha da önemli hale geliyor. Bu doğrultuda enerji piyasasına ilişkin mevzuatta yapılan güncellemeler, santrallerin izleme ve kontrol altyapılarını da gündeme taşıyor.
19 Ekim 2026 tarihli ve 33405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler, belirli kapsamdaki lisanssız elektrik üretim tesisleri için uzaktan kontrol ve acil durum müdahale süreçlerine ilişkin yeni hükümler getiriyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Düzenleme, bütün lisanssız GES’ler için aynı yükümlülükleri otomatik olarak getirmiyor. Uzaktan kontrol ve bağlantı anlaşmasının güncellenmesine ilişkin hükümler, ilgili mevzuatta tanımlanan kapsamda bulunan tesisler için geçerli. Bu nedenle her santralin kurulu gücü, piyasa ve bağlantı yapısı ile ilgili mevzuat kapsamındaki durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenleme neleri kapsıyor?
EPDK tarafından yapılan değişikliklerle, ilgili mevzuat kapsamında bulunan lisanssız elektrik üretim tesislerinin acil durumlarda uzaktan kontrol edilebilmesine yönelik hükümler düzenlendi.
Bu kapsamda dağıtım şirketleri ve lisanslı OSB/EB dağıtım lisansı sahipleri, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 75’inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında yer alan ve dağıtım sistemine bağlı lisanssız üretim tesislerine acil durum talimatlarının uygulanması amacıyla uzaktan müdahale edebilecek.
Düzenleme kapsamında öne çıkan başlıklar şöyle:
- Uzaktan kontrol: İlgili kapsamdaki üretim tesislerine acil durumlarda uzaktan açma-kapama müdahalesi yapılabilmesi.
- SCADA ve haberleşme altyapısı: Tesislerin uzaktan izleme ve kontrol süreçlerini destekleyecek teknik altyapıya sahip olması.
- Bağlantı anlaşmalarının güncellenmesi: İlgili kapsamdaki üreticilerin mevcut bağlantı anlaşmalarını yeni hükümlere uygun hale getirmek üzere başvuruda bulunması.
- Acil durum sonrası bilgilendirme: Acil durumun sona ermesinin ardından tesis sahibine telefon ve kalıcı veri saklayıcısı yoluyla bildirim yapılması.
Bu hükümler, ilgili tesislerin şebeke işletimiyle koordineli çalışabilmesini ve acil durumlarda gerekli müdahalelerin gerçekleştirilebilmesini amaçlıyor.
900 kW ve üzerindeki GES’ler neden gündemde?
Düzenlemeyle birlikte 900 kW ve üzerindeki işletmedeki elektriksel kurulu güce sahip tesisler özellikle dikkat çekiyor.
Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 75’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan acil durum talimatlarının uygulanma sıralamasında, 900 kW ve üzerindeki tesisler belirli kriterlere göre değerlendiriliyor. Sıralamada elektriksel kurulu güç, mekanik kurulu güç, ilk kabul tarihi ve bağlantı anlaşması tarihi gibi ölçütler dikkate alınıyor.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor: 900 kW eşiği, düzenlemedeki öncelik sıralaması açısından önem taşıyor; ancak tek başına bütün yükümlülüklerin hangi tesislere uygulanacağını belirleyen tek kriter olarak değerlendirilmemeli. Bir tesisin düzenleme kapsamında olup olmadığı, ilgili mevzuat hükümleri ve bağlantı yapısı üzerinden ayrıca incelenmelidir.
Tesis sahiplerini hangi tarihler bekliyor?
Düzenlemede, ilgili kapsamdaki lisanssız elektrik üretim tesisleri için bağlantı anlaşmalarının güncellenmesine yönelik bir geçiş süreci de tanımlanıyor.
19 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme kapsamında, ilgili üreticilerin mevcut bağlantı anlaşmalarını yeni genel hükümlere uygun hale getirmek üzere yürürlük tarihinden itibaren 60 gün içerisinde başvuru yapması gerekiyor. Bu süre 18 Aralık 2026 tarihinde sona eriyor.
Ayrıca düzenlemede, bağlantı anlaşmasının 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (g) bentlerinde yer alan yaptırımların 30 Nisan 2027 tarihine kadar uygulanmamasına ilişkin geçiş hükmü bulunuyor.
Bu tarihler değerlendirilirken, yükümlülüklerin yalnızca düzenleme kapsamında bulunan tesisler için geçerli olduğu ve geçiş hükümlerinin her teknik yükümlülüğü ertelediği şeklinde yorumlanmaması gerektiği unutulmamalıdır. Tesis sahiplerinin kendilerine iletilen dağıtım şirketi bildirimlerini ve bağlantı anlaşmalarını ayrıca incelemesi önem taşıyor.
SCADA altyapısı neden önemli hale geliyor?
Uzaktan izleme ve kontrol süreçlerinin sağlıklı yürütülebilmesi için santrallerde yalnızca üretim verilerinin takip edilmesi yeterli değil. Tesisin ilgili dağıtım şirketinin SCADA merkeziyle haberleşebilmesi, gerekli kontrol komutlarını alıp uygulayabilmesi ve bu işlemlere ilişkin geri bildirimleri iletebilmesi gerekiyor.
Bu noktada SCADA altyapısı, haberleşme ekipmanları, uzaktan açma-kapama modülleri ve kontrol sistemleri birlikte değerlendirilmeli.
İşletmelerin mevcut altyapılarının yeni gerekliliklere uygunluğu kontrol edilmeli; eksik olan donanım, haberleşme veya entegrasyon ihtiyaçları belirlenerek gerekli iyileştirmeler planlanmalı.
Özellikle birden fazla GES işleten yatırımcılar için tesislerin tek bir platform üzerinden izlenebilmesi, operasyonel süreçlerin yönetilmesini ve olası sorunlara daha hızlı müdahale edilmesini kolaylaştırıyor.
Carbiot ile GES yönetiminde merkezi izleme ve kontrol
Carbiot, güneş enerji santrallerinin izleme, analiz ve yönetim süreçlerini tek bir platformda bir araya getirerek işletmelere merkezi bir yönetim altyapısı sunar.
Carbiot GES SCADA çözümüyle:
- Farklı lokasyonlardaki santraller tek platform üzerinden takip edilebilir.
- İnvertörlerin çalışma durumları ve anlık üretim verileri izlenebilir.
- Üretim performansı analiz edilebilir, raporlanabilir.
- Arıza ve haberleşme kesintileri için alarm mekanizmaları kullanılabilir.
- Mevcut saha ekipmanları ve haberleşme altyapılarıyla entegrasyon çalışmaları gerçekleştirilebilir.
- İhtiyaca göre uzaktan kontrol ve dağıtım şirketi SCADA entegrasyonuna yönelik teknik altyapı projelendirilebilir.
Her santralin teknik altyapısı ve dağıtım şirketinin entegrasyon gereklilikleri farklı olabileceğinden, uzaktan kontrol ve SCADA uyumluluğu tesis bazında değerlendirilmelidir. Carbiot platformunun mevcut altyapıyla birlikte nasıl konumlandırılacağı da bu değerlendirme sonucunda belirlenir.
GES’inizi yeni döneme hazırlayın
Yeni düzenlemeler, ilgili kapsamdaki lisanssız elektrik üretim tesislerinde uzaktan izleme, kontrol ve şebeke koordinasyonunun önemini artırıyor. Tesis sahipleri açısından ilk adım, santrallerinin düzenleme kapsamında olup olmadığını belirlemek ve mevcut izleme-kontrol altyapılarını değerlendirmek olmalı.
Carbiot olarak GES işletmelerinin dijital izleme, performans yönetimi ve SCADA ihtiyaçlarına yönelik çözümler geliştiriyoruz. Mevcut santral altyapınızı değerlendirerek ihtiyaç duyduğunuz izleme, haberleşme ve entegrasyon çalışmalarını birlikte planlayabiliriz.
GES’inizin yeni dönemin izleme ve kontrol ihtiyaçlarına ne ölçüde hazır olduğunu öğrenmek için bizimle ile iletişime geçin.